Prof. Dr. Tekin Akpolat Nefroloji, Tansiyon, Dahiliye ve Sağlıklı Yaşam
SOSYAL MEDYADA NEFROLOJİ-HİPERTANSİYON YANLIŞLARI
Günümüzde en kolay meşhur olma yöntemi sosyal medya. Şöhreti azıcık ucundan yakalayan karışımlar hazırlıyor, paylaşımlar yapıyor, diyet, tedavi öneriyor. Sağlık en önemli hazinemiz. Ne yazık ki bazen problemler yaşıyoruz, hasta oluyoruz. Modern Tıp henüz tüm hastalıklara çözüm bulabilmiş değil. Hepimiz sağlıklı yaşamak istiyoruz ama öyle bir ortamda yaşıyoruz ki dikkat çekmek için, para kazanmak için insanların sağlığını tehlikeye atanlar var. Kimi iyi niyetli kimi ise… Kim doğru söylüyor. Gerçi bazen tek doğru da olmayabilir. Herkesin sağlık hakkında bir fikri var. Sağlık, yemek, aile, spor, politika ve moda gibi hepimizin ortak noktası. Sizlere yardımcı olmak amacı ile kendi deneyimlerim, hastalarımın anlattıkları, sosyal medyada karşılaştıklarımdan SU-TUZ-TANSİYON-BÖBREK HASTALIKLARI-İDRAR ile ilgili bir YANLIŞ-DOĞRU listesi hazırladım. Tabi ChatGPT yararlanmayı da ihmal etmedim. İşte örnekler. Umarım yararlı olur.
YANLIŞ
Su içince idrarın geliyorsa alkali su içmelisin.
DOĞRU
Aralarında bir ilişki yoktur.
YANLIŞ
Ne kadar çok su içersen o kadar sağlıklı olur.
DOĞRU
Aşırı su içmek, özellikle kalp ve böbrek hastalarında hiponatremi (kanda sodyum düşüklüğü), bir anlamda su zehirlenmesine yol açabilir. İçilmesi gereken su miktarı kişiye göre değişir: günlük sıcaklık, terleme, böbrek fonksiyonu, kalp yetmezliği gibi faktörlere bağlıdır.
YANLIŞ
Su, böbreği temizler ve toksinleri atar.
DOĞRU
Bazı zehirlenme durumlarında su içmenin hatta damardan sıvı almanın gerçekten de böbreği koruma etkisi vardır. Ama normal günlük yaşamda böbreği “temizleyen” şey fazla su değil, böbreğin süzme fonksiyonu yani kendisidir. Su, idrar oluşumuna yardımcı olur ama “detoks etkisi” yoktur. Öte yandan tıpta ‘böbrek temizliği’ diye bir kavram da yoktur.
YANLIŞ
Her gün 3 litre su içmek gerekir.
DOĞRU
Bazı kişiler (örneğin kalp veya böbrek yetmezliği hastaları) için 3 litre su fazla olabilir, tehlikeli olabilir.
YANLIŞ
Çay kahve ile alınan sıvı su sayılmaz.
DOĞRU
Çay, kahve, yoğurt, çorba, elma ile alınan sıvı da su sayılır, önemli olan alınan sıvının tuz, şeker içeriği ve miktarıdır.
YANLIŞ
Sıvı almak için meyve suyu da içebilirim.
DOĞRU
Meyve suyunun içindeki sıvı da sıvıdır ancak içerdiği şeker sorun olabilir.
YANLIŞ
Sıvı almak için soda, maden suyu da içebilirim.
DOĞRU
Soda ve maden suyunun içindeki sıvı da sıvıdır ancak içerdiği tuz sorun olabilir.
YANLIŞ
İdrar rengi koyu ise susuz kalmışsın demektir.
DOĞRU
İdrar renginin koyu olması susuzluğun bir göstergesi olabilir ama bazen yanıltıcıdır. Sabah ilk idrar genellikle koyudur, hatta koyu olmalıdır. Koyu idrar böbreğin iyi, kaliteli, yoğun idrar yaptığının bir göstergesi de olabilir. Sabah koyu olan idrar su içince açılır.
YANLIŞ
İdrar rengi koyu ise hemen su içmelisin.
DOĞRU
Bazı gıdalar, vitaminler, ilaçlar idrarın rengini değiştirebilir, koyu yapabilir üstelik böbreklerin su dengesini ayarlayan mükemmel makineler olduğu unutulmamalıdır.
YANLIŞ
Suyun pH’sı yüksek olmalı, alkali su böbreğe iyi gelir.
DOĞRU
Alkali suyun böbrek sağlığı üzerinde kanıtlanmış bir faydası yoktur. Vücut, asit-baz dengesini böbrek ve akciğerlerle sıkı biçimde kontrol eder; içilen suyun pH’sı bu dengeyi pratik olarak değiştirmez.
YANLIŞ
Sabah aç karnına su içmek böbreği yeniler.
DOĞRU
Sabah su içmenin genel sağlık açısından zararı yoktur, hatta güne bir bardak su içerek başlamak az su içen, az sıvı alanlarda alışkanlık edinmek için yararlı olabilir. Ama böbreği “yenileme” gibi bir etki söz konusu değildir.
YANLIŞ
Limonlu su içmek böbrek taşlarını eritir.
DOĞRU
Limon suyu sitrattan zengin olduğu için yeni kalsiyum taşları oluşmasını önlemeye yardımcı olabilir, ancak mevcut taşları eritmez. Taş tipi (örneğin ürik asit, kalsiyum oksalat, sistin) belirlenmeden bu tür öneriler yanıltıcı olabilir
YANLIŞ
Soğuk su içmek böbreğe zarar verir.
DOĞRU
Suyun sıcaklığı böbrek fonksiyonlarını etkilemez. Bu tür iddiaların bir dayanağı yoktur.
YANLIŞ
Su içmekle detoks yapılabilir.
DOĞRU
Böbrek, karaciğer ve akciğerin görevlerinden birisi toksinleri doğal olarak temizlemektir. Aşırı su alımı “detoks” değil, su zehirlenmesi yaratabilir.
YANLIŞ
Mineralli sular faydalıdır.
DOĞRU
Mineralli sular çoğu kez sodyum yani tuz içerir. Yüksek tansiyon, böbrek hastalığı, kalp hastalığı, ödemi (vücutta şişme) olan kişilerde sorun olabilir. Etiket mutlaka okunmalıdır. Yazılar küçükse cep telefonundan yararlanabilirsiniz.
YANLIŞ
Sıcak su içmek böbrekleri yumuşatır ve temizler.
DOĞRU
Sıcak suyun böbrek dokusuna doğrudan bir etkisi olmaz. Hatta başka dokulara da etkisi olmaz, üstelik aşırı sıcaksa boğazı yakabilir. Böbrek, suyu süzer ama tıpta “böbrek yumuşaması” diye bir kavram yoktur.
YANLIŞ
Su içmek böbrek yetmezliğini tedavi eder.
DOĞRU
Su içmek böbrek yetmezliğini tedavi etmez ama susuz kalmak böbrek hastalığını kötüleştirebilir. Böbrek yetmezliğini sadece su ile tedavi etmeye çalışmak tedaviyi olumsuz etkileyebilir.
YANLIŞ
Her idrara çıkışta su içmek, sıvı almak gerekir.
DOĞRU
Vücudun su ihtiyacı idrara çıkma sayısına göre değil, vücut sıvı dengesine göre belirlenir. Bu dengeyi de mükemmel bir makine olan böbrekler ayarlar. Fazla sıvı alımı, kalp veya böbrek hastalarında sorunlara yol açabilir.
YANLIŞ
Gece yatmadan önce mutlaka su içilmelidir.
DOĞRU
Yatmadan su içmek gece idrara kalkmaya neden olur, uyku kalitesini bozar ve halsizlik yapabilir. Özellikle yaşlılarda gece idrara kalkmak problem olabilir, düşmeye bağlı kırıklara neden olabilir.
YANLIŞ
Suyu bir seferde 7-8 bardak içmek daha etkilidir.
DOĞRU
Sağlıklı böbrekler fazla suyu hızla idrar olarak atar. Ani ve fazla su içilmesi su zehirlenmesine neden olabilir. Su/Sıvı alımı gün içinde dengeli olmalıdır.
YANLIŞ
Sıvı alımı gece dahil 24 saat boyunca sürmelidir.
DOĞRU
Böbreklerin sıvı dengesini düzenlemede mükemmel bir makine olduğunu hatırlatırım. Sağlığımız açısından su içmek kadar iyi uyumak da önemlidir. Bu nedenle özel bir durumunuz yoksa su, sıvıyı gündüz saatlerinde almak daha doğrudur. Bir hastam uyurken saat kurup gece su içiyordu.
YANLIŞ
Su içmek yüksek tansiyonu düşürür.
DOĞRU
Fazla su içmek geçici olarak dolaşım hacmini artırır, bu da tansiyonu düşürmek yerine yükseltebilir. Bir iki bardak suyun yüksek tansiyona pratik olarak bir etkisi yoktur.
YANLIŞ
Tuzlu su içmek böbreği çalıştırır.
DOĞRU
Su içmek, hele tuzlu su içmek böbreği çalıştırmaz, Üstelik tuzlu su sıvı birikimi ve yüksek tansiyona yol açabilir, böbreğe zarar verebilir.
YANLIŞ
Soğuk su böbrekleri üşütür, sıcak su daha sağlıklıdır.
DOĞRU
Su içildiğinde önce mideye gider; böbrek içilen suyun ısısından etkilenmez. “Böbreği üşütmek” veya “ısındırmak” tıbbi olmayan kavramlardır.
YANLIŞ
Kilo vermek için yapılan su diyeti böbreği de temizler.
DOĞRU
Su diyeti ile kısa sürede çok kilo verilebilir ama su diyeti tehlikelidir. Su diyeti uzun sürerse, kas yıkımı ve böbrek yetmezliği gelişebilir. Bırakın böbreği temizliğini böbreğe zarar vermek söz konusudur. Üstelik tıpta böbrek temizliği gibi kavram da yoktur. Tıpla ilgisi olmayan, sağlık konusunda bir eğitimi olmayan insanların yeni kavramlar yaratması çoğu kez sosyal medyada ilgi çekmek içindir.
YANLIŞ
Baş aşağı su içmek böbreği canlandırır.
DOĞRU
Suyun içilme şekli böbrek kanlanmasını ve çalışmasını etkilemez. Bu tür paylaşımlar genellikle mizahi veya yanlış bilgi yayma amaçlı veya dikkat çekmek içindir.
YANLIŞ
Suyun belli saatlerde içilmesi böbreği dinlendirir.
DOĞRU
Bazı sosyal medya “detoks programları” 07:00, 11:00, 15:00 gibi belirli saatlerde su içilmesini önerir. Bu tür “biyoritm” iddialarının hiçbir bilimsel dayanağı yoktur.
YANLIŞ
Su içmek karaciğeri temizler.
DOĞRU
Su içmek karaciğeri temizlemez ancak susuz kalmak diğer organlar gibi karaciğeri de olumsuz etkileyebilir.
YANLIŞ
Musluk suyu böbrek taşına yol açabilir.
DOĞRU
Musluk suyunun taş yapma riski, sertlik derecesi ile ilgilidir. Musluk suyu güvenliyse içilebilir.
YANLIŞ
Su içmek diyaliz tedavisini geciktirir.
DOĞRU
Kronik böbrek yetmezliğinde gereğinden fazla su alımı, vücutta sıvı birikimine neden olabilir. Diyalize başlamayı geciktirmez; tam tersine ödem ve hipertansiyona yol açarak çabuklaştırabilir. Öte yandan az su içmek böbrek fonksiyonlarını bozarak erken diyalize neden olabilir. Ne kadar su/sıvı alacağınıza doktorunuz karar vermelidir.
YANLIŞ
Suyun içine salatalık veya nane koymak böbreği temizler.
DOĞRU
“Detoks suyu” adıyla paylaşılan bu gibi karışımlar böbrek fonksiyonunu etkilemez. Sadece, o da belki su içmeyi daha zevkli hale getirebilir.
YANLIŞ
Çok su içmek böbreği daha çok çalıştırır.
DOĞRU
Böbrek yetmezliği için önemli olan böbreğin süzme görevidir, bu da pratik olarak kanda kreatinin seviyesi ile ölçülür. Su içmek böbreğin süzmesini arttırmaz. Çok su içmek kan kreatinin düzeyini düşürebilir ama bunun nedeni süzmenin artması değil kanın sulanmasıdır. Ama susuz kalmak süzmeyi azaltır.
YANLIŞ
Ne kadar ve ne zaman su içeceğimi anlamak için idrar rengimi takip etmeliyim.
DOĞRU
Kendinize eziyet etmek isterseniz takip edebilirsiniz. Normalde idrar sabahları koyu olur ve akşama doğru giderek açılır. Ama idrar rengini etkileyen çok faktör vardır. Eğer günde 2-3 litre arası sıvı alıyorsanız idrar rengini takip etmenize gerek yoktur. Ne kadar sıvı aldığınızı bilmiyorsanız 1-2 gün takip edip ölçebilirsiniz. Bir su bardağı yaklaşık olarak 200 mililitredir (5 su bardağı yaklaşık olarak 1 litredir). Böbreğin sıvı dengesini düzenlemede mükemmel bir makine olduğunu hatırlatmak isterim. Bu konuda son söyleyeceğim de sosyal medyada size idrar rengini takip etmeyi önerenler çoğu kez sizi korkutarak ilgi çekmeye çalışanlardır.
YANLIŞ
Günde 8 bardak su içmek gerekir.
DOĞRU
Yaygın olan bu inanışın bilimsel dayanağı zayıftır. Günde 8 bardak su içmek tavsiye edilebilir ama bu zorunluluk değildir ve kişiye göre değişebilir. Üstelik çay, kahvenin içindeki sıvı da Su’dur.
YANLIŞ
Günde 4-5 litre su içmek daha sağlıklıdır.
DOĞRU
Su ihtiyacı kişiye, yaşa, aktiviteye ve hava sıcaklığına göre değişir. Böbrek ve kalp hastalarında gereğinden fazla su içmek sıvı birikimine neden olabilir.
YANLIŞ
Yemekten önce su içmek kilo verdirir.
DOĞRU
Su tokluk hissine neden olarak az yemek yemeğe neden olabilir ama kilo vermek için tek başına yeterli değildir.
YANLIŞ
Limonlu su, elma sirkesi ve bikarbonatlı su detoks etkisi yapar.
DOĞRU
Detoks etkisinin bilimsel bir dayanağı yoktur, bu karışımları seviyorsanız içebilirsiniz ama aşırıya kaçmamak koşulu ile.
YANLIŞ
Suyu bir defada çok miktarda (4-5 bardak) su içmek toksinleri hızla atar.
DOĞRU
Su içmek toksin atılımını hızlandırmaz ancak susuz kalmak yavaşlatabilir. Ayrıca hızlı ve aşırı su alımı su zehirlenmesine neden olabilir.
YANLIŞ
Alkali su içmek kanseri önler.
DOĞRU
Bu iddianın bilimsel dayanağı yoktur. Vücut pH’ı böbrek ve akciğerler tarafından düzenlenir, dışarıdan alınan suyla değişmez.
YANLIŞ
Tuz (sodyum klorür) tamamen zararlıdır, kullanılmamalıdır.
DOĞRU
Vücudumuzun sodyuma ihtiyacı vardır. Sodyum sıvı dengesi için çok kritik bir öneme sahiptir. Burada önemli olan ne kadar tuz almamız gerektiğidir. Günlük tuz alımı 5 gramı (yaklaşık 1 çay kaşığı) geçmemelidir. 2 konuya vurgu yapmak istiyorum:
1.Günlük beş gram tuz bile 5000 yıl önceki atalarımızın aldığı tuzdan 50-100 kat daha fazladır.
2.Tuzsuz ekmek, tuzsuz yemek yiyen insanlar bile çoğu kez vücudun ihtiyacı olan tuzu yedikleri diğer gıdalardan alırlar.
Böbrekler su gibi tuz dengesini de düzenleyen makinelerdir.
YANLIŞ
Himalaya tuzu, Kaya tuzu veya Deniz tuzu sağlıklıdır.
DOĞRU
Bu tuzlar da %90-95 oranında sodyum klorür içerir yani tansiyon, kalp, böbrek hastalığı ve felce neden olabilir. Bu tuzların sağlıklı olduğu iddiası bir pazarlama aldatmacasıdır. Lütfen markete gittiğiniz zaman normal sofra tuzu ile bu tuzlar arasındaki fiyat farkını kontrol ediniz.
YANLIŞ
Mineralli tuzlar faydalıdır.
DOĞRU
Himalaya tuzu, Kaya tuzu veya Deniz tuzu mineralli tuzlar olarak da pazarlanır. Bu tuzların içinde bulunan mineralleri almak için bu tuzlar dışında da çok alternatif vardır. Sağlıklı ve dengeli beslenmek yeterlidir.
YANLIŞ
Sofra tuzunda bulunan kimyasallar zararlıdır.
DOĞRU
Sofra tuzunun zararlı olmasının nedeni kimyasallardan çok içindeki sodyum klorürdür. Kimyasal içermediği iddia edilen, Himalaya tuzu, Kaya tuzu veya Deniz tuzu’nda da %90-95 oranında sodyum klorür vardır. Yani tuz meselesinde ana sorun mineraller veya kimyasallar değil içerdikleri sodyum klorür’dür.
YANLIŞ
Tuz tansiyonla ilişkisizdir.
DOĞRU
Fazla tuz tüketimi tansiyonu yükseltir. Tuzu azaltmak yüksek tansiyon tedavisinde etkili yaşam düzeni değişikliklerinden birisidir. Tuzu azaltmak, tansiyonun ilaçsız tedavisinde etkili yöntemlerden birisidir.
YANLIŞ
Himalaya tuzu, Kaya tuzu veya Deniz tuzu tansiyonu yükseltmez.
DOĞRU
Bu durum başarılı pazarlama ile yaratılmış bir efsanedir. Bu tuzların da %90-95 oranında sodyum klorür içerdiğini hatırlatmak isterim.
YANLIŞ
Terleyince veya spor yapınca tuz alınmalı.
DOĞRU
Terlemekle tuz kaybı olur ama bu sınırlı miktardadır ve sağlıklı beslenme ile bu kayıp yerine konur. Ayrıca böbrekler tuz dengesini ayarlayan mükemmel makinelerdir. Sadece çok ağır spor yapanlar veya uzun süre güneş altında çalışanların ilave tuz almaya ihtiyacı olabilir.
YANLIŞ
Tuz detoks yapar.
DOĞRU
Tuzlu su içmek tansiyonu yükseltebilir. Fazla tuzlu beslenmek bağırsak florasını da bozabilir. Tuzlu su detoksu olarak yapılan paylaşımlardan uzak durmak gerekir.
YANLIŞ
Bacağınıza kramp giriyorsa tuz alın.
DOĞRU
Vücudun tuzsuz kalması, kanda sodyumun düşmesi krampa yol açabilir ama böbrekleri, kalbi sağlam olan ve sağlıklı beslenen kişilerde ne vücut tuzsuz kalır ne de kanda sodyum düşer. Krampın potasyum, magnezyum, susuz kalmak gibi birçok başka nedeni de vardır.
YANLIŞ
Yaptırdığım kan tahlilinde sodyum değerim düşük çıktı, tuz yemeliyim.
DOĞRU
Kan sodyum düzeyi vücuttaki tuz miktarını yansıtmaz. Kanda sodyum düşüklüğü su fazlalığından da olabilir, bu durumun tedavisi tuz azaltmak da olabilir. Sonuç olarak düşük kan sodyum düzeyinin tedavisi için doktora danışmak gerekir.
YANLIŞ
Sabah aç karnına tuzlu su içmek bağırsakları temizler, detoks yapar.
DOĞRU
Tuz detoks yapmaz hatta fazla tuz bağırsak florasını bozabilir. Hatta hatta az tuzlu beslenmek bağırsak florasını olumlu etkileyebilir bir anlamda bedava probiyotik etkisi gösterir.
YANLIŞ
Tuzlu su kilo verdirir.
DOĞRU
Kısa dönemde tuzlu su ödeme (vücutta şişme) neden olarak kilo bile aldırabilir. Ama yemek yemeyip sadece tuzlu su içerseniz uzun dönemde kilo verilebilir ama bu tarz beslenme şekilleri ile kilo kaybı yağdan çok kastan olur.
YANLIŞ
Tuz vücuttaki negatif enerjiyi emer.
DOĞRU
Vücutta negatif enerji mi varmış, varsa da ben bilmiyorum.
YANLIŞ
Tuzlu su böbrek taşını eritir.
DOĞRU
Tuzu azaltmak yeni taş oluşumunu önleyebilir.
YANLIŞ
Tuzun kalp krizi ile bir ilgisi yoktur.
DOĞRU
Tuz yüksek tansiyona neden olarak kalp hastalıklarına da yol açabilir. Tuzlu beslenme tansiyondan bağımsız olarak da kalp hastalıklarına yol açabilir.
YANLIŞ
Az tuzlu yiyorum, tuzluk kullanmıyorum.
DOĞRU
Tuzluk kullanmamak doğrudur ama tuzu azaltmak için yeterli değildir. Ülkemizde ana tuz kaynağı ekmek, yemek ve hamur işleridir.
YANLIŞ
İstediğim kadar diyet tuz kullanabilirim.
DOĞRU
Piyasada bulunan diyet tuzların çoğunda azaltılmış da olsa sodyum klorür bulunur. Bu nedenle fazla diyet tuzu da yüksek tansiyona yol açabilir. Diyet tuzlarında bulunan potasyum böbrek hastaları başta olmak üzere birçok hastada sorunlara yol açabilir, en iyisi doktorunuza danışmak.
YANLIŞ
Tuz bağımlılık yapar.
DOĞRU
Vücudumuzun tuza ihtiyacı vardır ama bağımlılık yapmaz. 5000 yıl önce yaşayan atalarımız bize göre çok daha az tuz tüketiyorlardı çünkü tuzları yoktu. Böbrekler tuz dengesini ayarlayan mükemmel makinelerdir, tuz yokluğunda böbrekler idrarla tuz kaybını nerdeyse sıfırlar.
YANLIŞ
Tuzsuz yemeğe alışılmaz.
DOĞRU
Başlangıçta tuzu azaltmak, alışmak gerçekten zordur ama biraz sabırla 1-2 ayda alışılır. Kalp krizi, beyin kanaması geçiren birçok hasta bir günde bile tuzsuz diyete geçip alışıyor, önemli ve etkili olan bu sorunlarla karşılaşmadan yapmaktır. Yıllardır sigara içip kalp krizinden hemen sonra bırakan birçok arkadaşım, hastam var. Tuzu azaltmak sigarayı bırakmaktan çok daha kolay olmalı.
YANLIŞ
Diyalize başlayan hasta en fazla 1-2 yıl yaşar.
DOĞRU
Diyaliz böbreğin görevini yapmaya çalışır. Diyalizle 20 yıldan fazla yaşayan hastalar vardır, erken dönemde ölen hastaların ölüm nedeni diyaliz değil diğer hastalıklarıdır.
YANLIŞ
Tansiyon ilaçları böbreğe zarar verir.
DOĞRU
Her ilaç gibi tansiyon ilaçlarının da böbreğe zarar verme ihtimali vardır ama yüksek tansiyonun böbreğe zarar verme ihtimali çok daha fazladır hatta bazı tansiyon ilaçlarının böbrek koruyucu etkisi vardır.
YANLIŞ
Yüksek tansiyon insülin direncinin bir belirtisidir.
DOĞRU
Yüksek tansiyonun çoğu kez birden çok nedeni vardır.
YANLIŞ
Şifalı otlar böbrekleri iyileştirir.
DOĞRU
Keşke doğru olsa. Hatta bazı bitkisel ürünler böbreğe zarar verebilir.
YANLIŞ
Canlı böbrek vericisi kısa sürede hastalanır.
DOĞRU
Böbrek bağışlamanın riskleri vardır ancak minimal düzeydedir, bir yakınına böbrek vermenin mutluluğu ile birlikte kabul edilebilir.
YANLIŞ
Limonlu su, maydanoz suyu, sarımsak, elma sirkesi veya kürlerle böbrek detoksu faydalıdır.
DOĞRU
Bu tür içeceklerin/kürlerin böbrekleri temizlediğine dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur. Üstelik bu kürler etkili olacak tedavilerde de gecikmelere neden olabilir. Tıpta böbrek detoksu, böbrek temizliği gibi kavramlar yoktur.
YANLIŞ
Maydanoz suyu kürleri böbrek taşını düşürür.
DOĞRU
Maydanoz suyunun idrar söktürücü etkisi olabilir, ama taşın düşmesine yardımcı olduğuna dair bir kanıt yoktur.
YANLIŞ
Böbrek detoksu diyalizi önler.
DOĞRU
Külliyen yalan. Diyaliz tedavisine başlaması önerilen hastalar madden ve manen çok sayıda sorun yaşarlar. Tıbbi şarlatanlar bu fırsattan yararlanmak isterler. Bu nedenle çok zarar gören hastam olmuştur. İnsanın başına gelmeden anlaması zor ama çukura düşünce de yılana sarılmamak gerekir.
YANLIŞ
Böbrekleri yeniden çalıştıran karışımlar diyalizi önler.
DOĞRU
Keşke böyle bir karışım olsa, önce doktorlar hastalarına önerir. Bir hastaya kalıcı diyaliz kararı verilmişse böbrek kalıcı olarak çalışmıyor/az çalışıyor demektir. Bu karışımlar tedavi planını da bozabilir.
YANLIŞ
Adaçayı, yeşil çay, karahindiba, mısır püskülü gibi çaylar “böbreği dinlendirir”.
DOĞRU
Böbreği dinlendirmek ne demek. Böbrek çalışmazsa çok kısa sürede sorunlar başlar. Üstelik bazı bitkisel çaylar fazla alınırsa böbreğe zarar verebilir.
YANLIŞ
Doğal ürünler böbreğe zarar vermez.
DOĞRU
Doğal kelimesi ile zararsız kelimesinin özdeşleşmesi bence müthiş bir pazarlama başarısıdır. Doğal ürünler de böbreğe zarar verebilir.
YANLIŞ
Detoks diyetleri böbreğe de iyi gelir.
DOĞRU
Detoks diyetleri genellikle dengesiz diyetlerdir. Dengesiz diyetler böbrekler de dahil olmak üzere tüm organlara zarar verebilirler. Unutmayın ‘detoks diyetler’ influencer’lar, kalıcı hastalığı olanlar, hızlı kilo vermek isteyenler için çok caziptir.
YANLIŞ
Sen kronik böbrek hastasısın, yıllarca ilaç mı içeceksin, bitkisel detoksa geç, doğal çözümü dene.
DOĞRU
Herhangi bir kronik hastalığa sahip olmak çok zor. Modern tıbbın da kronik hastalıklar konusunda istediğimiz kadar başarılı olmadığı da doğru. Ama şunu unutmayalım çevremizde bu kadar çok yaşlı ve kronik hasta olmasının nedeni de modern tıp çünkü artık kalp, şeker, tansiyon, böbrek, beyin hastaları daha uzun yaşıyor. Kronik hastalıklara çözüm eninde sonunda yine modern tıptan gelecek.
YANLIŞ
Sen kronik böbrek hastasısın, yıllarca ilaç mı içeceksin, ilacı bırak, bitkisel detoksa geç, doğal çözümü dene.
DOĞRU
Doğal, bitkisel ismi ile pazarlanan tedaviler böbreğe zarar verebilir. Hele ilaç bırakılırsa ani tansiyon, potasyum yükselmeleri gibi nedenleri acil diyaliz gerekebilir. Öyle hastalarım olmuştur.
YANLIŞ
Uyurken böbreklerinizden toksinleri atmaya yardımcı meyveler.
DOĞRU
Sanki uyanıkken böbreklerimiz çalışmıyor.
YANLIŞ
Zencefil, zerdeçal ve tarçın iltihap baskılayıcıdır, böbrekleri güçlendirir.
DOĞRU
Bu ürünlerin faydalı olduğuna dair çok haber vardır ama böbreklere iyi geldiğine dair yeteri kadar veri yoktur. Üstelik fazla tüketilirlerse zarar bile verebilir. Böbrek hastalarında hem kanama hem de pıhtılaşma eğilimi olabilir. Zencefil kanamayı kolaylaştırabilir, bu nedenle böbrek hastaları, kan sulandırıcı alanlar bir kez daha düşünmelidir.
YANLIŞ
Himalaya tuzu böbrekleri yormaz, doğal detokstur.
DOĞRU
Himalaya tuzu da sodyum klorür içerir. Hem tansiyonu yükseltir hem de böbreklere zarar verebilir.
YANLIŞ
Düşük karbonhidratlı detoks diyetleri, keto diyetler böbrekleri temizler.
DOĞRU
Bu diyetler dengesiz diyetlerdir, böbreklere zarar verebilirler.
YANLIŞ
İdrar söktürücü bitkiler, doğal ürünler böbreği temizler.
DOĞRU
Çok idrara çıkmak sıvı ve elektrolit dengesi bozukluklarına neden olabilir. Üstelik doğal diye satılan ürünlerin içinde gerçek idrar sökücü ilaç olabilir.
YANLIŞ
Ödem çözücü çaylar böbreği temizler.
DOĞRU
Ödemin çözülmesi için çok idrara çıkmak gerekir. Çok idrara çıkmak sıvı ve elektrolit dengesi bozukluklarına neden olabilir. Tuzu azaltmak, kilo vermek ödem çözmek için daha etkilidir.
YANLIŞ
Detoks ürünleri böbrek kistlerini küçültür.
DOĞRU
Hiçbir detoks ürünü böbrek kistlerini küçültmez.
YANLIŞ
Diyaliz bağımlılık yapar.
DOĞRU
Böbrekleri uzun süreden beri çalışmayan hastada diyaliz tedavisine başlanırsa (başlamak zorunda kalınırsa) tedavi genellikle ömür boyu veya böbrek nakli yapılana kadar sürer. Diyaliz tedavisinin ömür boyu sürmesinin nedeni de böbrekler çalışmadığı için diyalizin böbreğin bazı görevlerini üstlenmesidir.
YANLIŞ
Diyaliz bağımlılık yapar.
DOĞRU
Hastaların diyaliz tedavisine başlama nedeni böbreklerin çalışmamasıdır. Diyalizin devam etme nedeni bağımlılık yapması değil böbreklerin çalışmamaya devam etmesidir.
YANLIŞ
Kalp krizi nedeni ile hastanede yatan, daha önce böbrek problemi olmayan bir hastada diyaliz yapılmaz.
DOĞRU
Daha önce böbrek problemi olmayan bir hastada ani böbrek yetmezliği gelişmiş olabilir. Kalp krizi böbrek yetmezliği için bir risk faktörüdür. Ani böbrek yetmezliğinde gerekirse diyaliz yapılır ama bu diyaliz genellikle ömür boyu sürmez, birkaç hatta tek diyalizden sonra böbreklerin toparlaması beklenir.
YANLIŞ
Tansiyon ilaçları bağımlılık yapar.
DOĞRU
Tansiyon ilaçlarını bırakmak zordur ama bunun nedeni bağımlılık değil tansiyonun yüksek olmasıdır.
YANLIŞ
Tansiyon ilaçları böbrekleri bitiriyor.
DOĞRU
Böbreklere zarar veren tansiyon ilaçlarından çok tansiyonun kendisidir. Üstelik bazı tansiyon ilaçlarının böbrek koruyucu etkileri vardır.
YANLIŞ
Tansiyonum normale gelince ilaçlarımı bırakabilirim.
DOĞRU
İlaç tedavisine yeni başlayan hastalar yaşam düzeni değişikliklerine (kilo verme, tuzu azaltma, egzersiz, stres azaltma) uyarsa ilaçlarını bırakma şansına sahip olabilirler. Tabi doktor kontrolü ve yakın kan basıncı takibi ile. Bunun dışında ilacı bırakamazlar.
YANLIŞ
Bünyem yüksek tansiyona alışık, ilaç kullanmama gerek yok.
DOĞRU
Yüksek tansiyon bazen hiçbir belirtiye yol açmaz, 20-22 cmHg tansiyonu olmasına rağmen hiçbir yakınması olmayan çok hastam olmuştur. Belirti olmamasına rağmen tansiyon yüksekse tedavi edilmelidir, gerekirse ilaç da kullanılmalıdır.
YANLIŞ
Bünye yüksek tansiyona alışır.
DOĞRU
Bünye yüksek tansiyona alışmaz sadece siz hasta hissetmez.
YANLIŞ
Benim tansiyonum kalıtsal ilaca gerek yok.
DOĞRU
Yüksek tansiyon ister kalıtsal olsun ister olmasın tedavi edilmelidir.
YANLIŞ
Tansiyonum uzun yıllardır yüksek, beni rahatsız etmiyor, ilaca gerek yok.
DOĞRU
Tansiyon nedeni ne olursa olsun, ne kadar zamandır olursa olsun yüksekse tedavi edilmelidir.
YANLIŞ
Bitkisel çaylarla ilaçsız tansiyon kontrol altına alınabilir.
DOĞRU
Keşke doğru olsa. Üstelik bazı bitkisel ürünler tansiyonu da yükseltebilir. Ayrıca bazı bitkisel ürünler ilaç metabolizmasını değiştirerek yan etkilere neden olabilir.
YANLIŞ
Sadece tuzu kesmek yeterli, ilaca gerek yok.
DOĞRU
Tuzu kesmek tansiyon tedavisinin bir parçası ama tek başına yeterli olmayabilir.
YANLIŞ
Tansiyon yükseldikçe ilaç alıyorum.
DOĞRU
Tansiyon ilaçları düzenli kullanılmalıdır.
YANLIŞ
İlaçlar kimyasal maddelerdir, zararlıdır, tansiyon doğal yollarla düşürülmelidir.
DOĞRU
İlaçların kimyasal maddeler olduğu doğrudur ama her kimyasal madde zararlı değildir. İlaçlar hele tansiyon ilaçları çok sayıda güvenlik testinden geçmiştir. İlaçların kimyasal olduğu ifadesi bitkisel ürün pazarlayanların satış yapmak için kullandıkları bir ifadedir.
YANLIŞ
Genç yaşta tansiyon ilaçları kullanmak tehlikelidir.
DOĞRU
Tansiyon genç hastalarda daha tehlikelidir. Tansiyon tedavisinden en çok yarar gören hastalar genç hastalardır. Erken tedavi kalp, beyin, böbrek ve damarları korur.
YANLIŞ
Tansiyon ilacı kışın kesilmeli.
DOĞRU
Tansiyon mevsimlerden etkilenebilir ama kışın yükselme eğilimindedir.
YANLIŞ
Tansiyon ilacı yazın kesilmeli.
DOĞRU
Tansiyon mevsimlerden etkilenebilir, tansiyon yazın düşme eğilimindedir. Ama tansiyon ilacı kesme veya doz azaltma kararı doktorunuzla birlikte verilmelidir.
YANLIŞ
Yaşlılarda tansiyon ilacı gerekmez.
DOĞRU
Yaşlanınca tansiyon yükselir ama ne olursa olsun yüksek tansiyon tedavi edilmelidir.
YANLIŞ
Tansiyon ilaçları gün aşırı alınabilir.
DOĞRU
Tansiyon ilaçlarının çoğu günde bir kez kullanılır. Günümüzde tansiyon hastaları şanslıdır, eski ilaçları günde 2-3 hatta 4 kez almak gerekirdi ve ilaçların unutulması, tedavinin aksaması çok yaygındı.
YANLIŞ
Tansiyon ilaçları cinsel problemlere yol açar.
DOĞRU
Genelleme yapmak yanlıştır. Bazı tansiyon ilaçları cinsel problemlere yol açabilir ama eski ilaçlara göre çok daha azdır. Yüksek tansiyonun kendisi de cinsel problemlere de yol açabilir.
YANLIŞ
160 mg’lık ilaç, 10 mg’lık ilaçtan daha etkilidir.
DOĞRU
İlaç dozlarını kıyaslamak elma ile armut gibidir. Bu farklılıklar daha etkili olmalarından değil molekül yapılarından kaynaklanır.
YANLIŞ
300 mg’lık ilaç, 5 mg’lık ilaçtan daha ağırdır.
DOĞRU
Tansiyon ilaçları arasında daha ağır-daha hafif gibi bir ayırım yanlıştır. Doz farklılıklarının nedeni molekül yapılarıdır.
YANLIŞ
Vücut tansiyon ilaçlarına alışır.
DOĞRU
Vücudun tansiyon ilaçlarına alışması diye bir kavram yoktur.
YANLIŞ
Yıllar içinde tansiyon ilaçlarına direnç gelişir.
DOĞRU
Tansiyon kontrol altında iken yükselmeye başlarsa bunun nedeni çoğu kez direnç gelişmesi değil yaşla birlikte tansiyonun yükselmesidir.
YANLIŞ
Organ mafyası sokakta bayıltıp organ çalıyor.
YANLIŞ
Ülkemizde bu tür doğrulanmış bir olay yoktur. Bu organlar kime, hangi hastanede, hangi doktor tarafından naklediliyor hiçbir bilgi yok. İnsanların para ile (genellikle de sanılanın, istenenin aksine çok azdır) organlarını satmaları ayrı bir konudur. Ülkemizde para ile de organ satışı yasaktır, denetim altındadır. Bir süre yasadışı organ satışı yürüyen örnekler olmuştur ama hepsi yakalanmıştır.
YANLIŞ
Uyanınca organlarının eksik olduğunu fark etti.
DOĞRU
Ülkemizde bu tür doğrulanmış bir olay yoktur.
YANLIŞ
Doktorlar hastaların organlarını gizlice alıyor.
DOĞRU
40 yıllık doktorum, böyle bir şey görmedim, duymadım.
YANLIŞ
Organ bağışı yaparsan organ mafyası seni bulur.
DOĞRU
Eğer bir yakınına hemen organ vermiyorsan, organ bağışı beyin ölümünden sonrası için verilen bir karardır. Organ mafyası senin ne zaman öldüğünü mü takip edecek. Organ mafyasının hedefi para ile organ satan insanlardır.
YANLIŞ
Beyin ölümü gerçekleşmeden organlar alınıyor.
DOĞRU
Beyin ölümüne karar veren ekiple organ nakli yapacak ekip birbirinden bağımsızdır.
YANLIŞ
Organ bağışı yaptığında ailenin izni olmadan organlarını alırlar.
DOĞRU
Aslında bağış yapan kişi ya ailesinin onayını almıştır ya da almaya gerek görmemiştir. Yani ailesinin onayını almaya gerek yoktur. Ama ülkemizde pratik olarak yine de ailenin onayı alınır. Bu nedenle organ bağışı yapan kişilerin bu isteklerini ailelerine bildirmeleri, ailelerinin de bu isteği vasiyet kabul edip saygı duymaları gerekir. Allah kimseyi bir organa muhtaç etmesin.
YANLIŞ
Böbrek hastası protein tüketmemeli.
DOĞRU
Böbrek hastası hiç protein yemezse beslenme bozukluğu olur. Öte yandan fazla protein yemek böbreğe zarar verebilir bu nedenle protein ölçülü yenebilir, yenmelidir.
YANLIŞ
Böbrek hastası et yiyemez.
DOĞRU
Böbrek hastası eti, özellikle de kırmızı eti ne kadar azaltsa o kadar da iyidir ama sıfırlamak yanlıştır. Miktarı, türü ve sıklığı her hastaya göre değişir. Doktor ve beslenme uzmanına danışmak gerekir.
YANLIŞ
Böbrek hastası köfte yiyemez.
DOĞRU
Böbrek hastası tabi ki köfte yiyebilir ama önemli olan miktarı ve sıklığıdır.
YANLIŞ
Böbrek hastası tuzu tamamen kesmeli.
DOĞRU
Genel olarak tuz azaltılmalıdır ama bazı hastalarda böbrekten tuz kaybı olduğu için ilave tuz desteği gerekebilir. Her hasta birbirinden farklıdır. Doktorunuz bilir.
YANLIŞ
Böbrek hastası meyve yiyemez.
DOĞRU
Genel olarak meyveler fazla potasyum içerdiği için sınırlı tüketilmelidir ama tümden yiyemez diye bir genelleme yapmak doğru değildir. Hastanın kreatinin düzeyi, potasyum düzeyi ve kabızlık durumuna göre muz dahil meyve yenebilir. Burada önemli olan miktarı ve sıklığıdır.
YANLIŞ
Bitkisel proteinler zararsızdır.
DOĞRU
Nohut, mercimek gibi bitkisel proteinler de fosfor ve potasyum içerir. Fazla tüketilmesi de hiç tüketilmemesi de problemdir. Önemli olan miktar ve sıklık.
YANLIŞ
Böbrek hastası sofra tuzu yerine Himalaya veya Kaya tuzu kullanmalı.
DOĞRU
Himalaya veya Kaya tuzu da sodyum klorür içerir, sofra tuzu gibi tansiyonu yükseltir.
Online (Uzaktan) Hasta Danışma hakkında bilgi almak için tıklayın.
Sağlıcakla kalın.
Prof. Dr. Tekin AKPOLAT
NOT: Burada okuduklarınız genel bilgilerdir, doktorunuza danışmadan tedavide değişiklik yapılması sakıncalı olabilir.
Böbrek hastalıkları ansiklopedisine ulaşmak için tıklayın.
Her türlü yayın hakkı saklıdır©
Bilimsel amaçlarla kaynak göstererek alıntı yapılabilir
Daha ayrıntılı bilgi için: www.tekinakpolat.com